
{"meta":{"meta-title":"Moritz August Bethmann-Hollweg < Personen","meta-description":"Moritz August Bethmann-Hollweg < Personen","canonical-url":"https:\/\/berlinerklassik.bbaw.de\/personen\/4234","api-url":"https:\/\/berlinerklassik.bbaw.de\/api\/personen\/4234","zitat":{"bereich":"Person","bearbeitet":"","titel":"Moritz August Bethmann-Hollweg"},"count":{"lebensdaten":11,"namensformen":0,"genealogie":0,"biographie":1,"werke":1,"berlinaufenthalte":0,"register":2,"quellen":0},"translations":"personen","breadcrumb":[{"url":"https:\/\/berlinerklassik.bbaw.de\/personen","text":"Personen"},{"url":"https:\/\/berlinerklassik.bbaw.de\/personen\/4234","text":"Moritz August Bethmann-Hollweg"}]},"data":{"id":4234,"zusatz_id":4234,"meta":{"meta-title":"Moritz August Bethmann-Hollweg < Personen","meta-description":"Moritz August Bethmann-Hollweg < Personen","canonical-url":"https:\/\/berlinerklassik.bbaw.de\/personen\/4234","api-url":"https:\/\/berlinerklassik.bbaw.de\/api\/personen\/4234"},"title":"Moritz August Bethmann-Hollweg","nachname":"Bethmann-Hollweg","vorname":"Moritz August","lexikal-name":null,"titel":"","adelstitel":"","adelspraedikat":"von","geburtsdatum":"14.05.1781","geburtsort":"Frankfurt\/Main","geburtsland":null,"staatsangehoerigkeit":"","geschlecht":"m\u00e4nnlich","konfession":"","sterbedatum":"14.06.1873","sterbeort":"Burg Rheineck bei Niederbreisig am Rhein","sterbeland":null,"berufe":["Jurist","Politiker"],"vereine":[" <a href=\"https:\/\/berlinerklassik.bbaw.de\/geselligkeit\/76\" class=\"link-hover text-primary\">Maik\u00e4ferei (Maik\u00e4ferkr\u00e4nzchen) (gegr\u00fcndet: 1815 aufgel\u00f6st: 1819)<\/a>"," <a href=\"https:\/\/berlinerklassik.bbaw.de\/geselligkeit\/23\" class=\"link-hover text-primary\">Gesetzlose Gesellschaft (Nr. 2) (gegr\u00fcndet: 04.11.1809)<\/a>"],"bekanntschaften":["<a href=\"https:\/\/berlinerklassik.bbaw.de\/personen\/4148\" class=\"link-hover text-primary\">Ludwig Friedrich Leopold Gerlach (Milit\u00e4r)<\/a>","<a href=\"https:\/\/berlinerklassik.bbaw.de\/personen\/4224\" class=\"link-hover text-primary\">Ernst Ludwig Gerlach (Beamter, Jurist)<\/a>","<a href=\"https:\/\/berlinerklassik.bbaw.de\/personen\/4230\" class=\"link-hover text-primary\">Adolf Thadden-Trieglaff (Milit\u00e4r, Gutsbesitzer)<\/a>"],"dynastie":null,"geburtsname":null,"gebadelspraedikat":"","gebtitel":"","geschieden":null,"verwitwet":null,"pseudonym":null,"namensvarianten":null,"namensaenderung":null,"lebenslauf":"\n <div id=\"globalWrapper\">\n <div id=\"column-content\">\n <div id=\"content\">\n <a name=\"top\" id=\"top\"><\/a>\n <h1 class=\"firstHeading\">August von Bethmann-Hollweg<\/h1>\n <div id=\"bodyContent\">\n <h3 id=\"siteSub\">aus Wikipedia, der freien Enzyklop\u00e4die<\/h3>\n <div id=\"jump-to-nav\">\n Wechseln zu: <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/August_von_Bethmann-Hollweg#column-one\">\n Navigation<\/a>, <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/August_von_Bethmann-Hollweg#searchInput\">\n Suche<\/a>\n <\/div>\n <!-- %s -->\n <p>Moritz <b>August<\/b> von <b>Bethmann-Hollweg<\/b> (* <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/8._April\" title=\"8. April\">8.\n April<\/a> <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/1795\" title=\"1795\">1795<\/a> in <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Frankfurt_am_Main\" title=\"Frankfurt am Main\">Frankfurt am Main<\/a>; \u2020 <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/14._Juli\" title=\"14. Juli\">14.\n Juli<\/a> <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/1877\" title=\"1877\">1877<\/a> auf der <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Burg_Rheineck\" title=\"Burg Rheineck\">Burg Rheineck<\/a> bei <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Niederbreisig&action=edit\" class=\"new\" title=\"Niederbreisig\">Niederbreisig<\/a> am <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Rhein\" title=\"Rhein\">Rhein<\/a>) war\n ein deutscher <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Jurist\" title=\"Jurist\">Jurist<\/a> und <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Preu%C3%9Fen\" title=\"Preu\u00dfen\">preu\u00dfischer<\/a> <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Politiker\" title=\"Politiker\">Politiker<\/a><\/p>\n <div class=\"thumb tright\">\n <div style=\"width: 152px;\">\n <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Bild:Moritz_August_Bethmann.jpg\" class=\"internal\" title=\"August von Bethmann-Hollweg\"><img src=\"http:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/de\/e\/e4\/Moritz_August_Bethmann.jpg\" alt=\"August von Bethmann-Hollweg\" longdesc=\"\/wiki\/Bild:Moritz_August_Bethmann.jpg\" height=\"178\" width=\"150\" \/><\/a>\n <div class=\"thumbcaption\">\n <div class=\"magnify\" style=\"float: right;\">\n <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Bild:Moritz_August_Bethmann.jpg\" class=\"internal\" title=\"vergr\u00f6\u00dfern\"><img src=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/skins-1.5\/common\/images\/magnify-clip.png\" alt=\"vergr\u00f6\u00dfern\" height=\"11\" width=\"15\" \/><\/a>\n <\/div>\n August von Bethmann-Hollweg\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <table id=\"toc\" class=\"toc\">\n <tbody>\n <tr>\n <td>\n <div id=\"toctitle\">\n <h2>Inhaltsverzeichnis<\/h2>\n <span class=\"toctoggle\">[<a href=\"javascript:toggleToc()\" class=\"internal\" id=\"togglelink\">Verbergen<\/a>]<\/span>\n <\/div>\n <ul>\n <li class=\"toclevel-1\"><a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/August_von_Bethmann-Hollweg#Leben\">\n <span class=\"tocnumber\">1<\/span> <span class=\"toctext\">Leben<\/span><\/a><\/li>\n <li class=\"toclevel-1\"><a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/August_von_Bethmann-Hollweg#Werke\">\n <span class=\"tocnumber\">2<\/span> <span class=\"toctext\">Werke<\/span><\/a><\/li>\n <li class=\"toclevel-1\"><a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/August_von_Bethmann-Hollweg#Literatur\">\n <span class=\"tocnumber\">3<\/span> <span class=\"toctext\">Literatur<\/span><\/a><\/li>\n <li class=\"toclevel-1\"><a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/August_von_Bethmann-Hollweg#Weblinks\">\n <span class=\"tocnumber\">4<\/span> <span class=\"toctext\">Weblinks<\/span><\/a><\/li>\n <\/ul>\n <\/td>\n <\/tr>\n <\/tbody>\n <\/table>\n <p>\n<script type=\"text\/javascript\">\n\/\/<![CDATA[\n if (window.showTocToggle) { var tocShowText = \"Anzeigen\"; var tocHideText = \"Verbergen\"; showTocToggle(); }\n\/\/] ]>\n<\/script>\n <\/p>\n <div class=\"editsection\" style=\"float: right; margin-left: 5px;\">\n [<a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/w\/index.php?title=August_von_Bethmann-Hollweg&action=edit&section=1\" title=\"August von Bethmann-Hollweg\">Bearbeiten<\/a>]\n <\/div>\n <p><a name=\"Leben\" id=\"Leben\"><\/a><\/p>\n <h2>Leben<\/h2>\n <p>Bethmann-Hollweg wurde in Frankfurt am Main als Sohn des Bankiers <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Johann_Jakob_Bethmann\" title=\"Johann Jakob Bethmann\">Johann Jakob Bethmann<\/a> geboren. Er\n studierte in <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Universit%C3%A4t_G%C3%B6ttingen\" title=\"Universit\u00e4t G\u00f6ttingen\">G\u00f6ttingen<\/a> und dann in <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Universit%C3%A4t_Berlin\" title=\"Universit\u00e4t Berlin\">Berlin<\/a>, wo er vor allem von <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Friedrich_Karl_von_Savigny\" title=\"Friedrich Karl von Savigny\">Friedrich Karl von Savigny<\/a>\n beeinflusst wurde. In der Nacht auf Neujahr <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/1817\" title=\"1817\">1817<\/a> erlebte\n er seine <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Erweckung\" title=\"Erweckung\">Erweckung<\/a> zum gl\u00e4ubigen <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Christ\" title=\"Christ\">Christen<\/a>.\n In der <i>Christlich-deutschen Tischgesellschaft<\/i> <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Adolph_von_Thadden&action=edit\" class=\"new\" title=\"Adolph von Thadden\">Adolph von Thaddens<\/a> lernte\n er die Br\u00fcder <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Leopold_von_Gerlach\" title=\"Leopold von Gerlach\">Leopold<\/a>, <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Ludwig_von_Gerlach&action=edit\" class=\"new\" title=\"Ludwig von Gerlach\">Ludwig<\/a> und <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Otto_von_Gerlach\" title=\"Otto von Gerlach\">Otto von Gerlach<\/a> und auch <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Ernst_von_Senfft-Pilsach&action=edit\" class=\"new\" title=\"Ernst von Senfft-Pilsach\">Ernst von\n Senfft-Pilsach<\/a> kennen und verkehrte mit dem <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Friedrich_Wilhelm_IV.\" title=\"Friedrich Wilhelm IV.\">Kronprinzen<\/a>, der ihn als K\u00f6nig dann in\n den Adelsstand erheben sollte. <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/1819\" title=\"1819\">1819<\/a>\n habilitierte er sich dann in Berlin und wurde <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/1823\" title=\"1823\">1823<\/a> <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Professor\" title=\"Professor\">ordentlicher Professor<\/a>.<\/p>\n <p>Ab <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/1829\" title=\"1829\">1829<\/a>\n war er dann an <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Universit%C3%A4t_Bonn\" title=\"Universit\u00e4t Bonn\">Bonn<\/a> t\u00e4tig, bis er <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/1845\" title=\"1845\">1845<\/a> in den\n Staatsrat berufen wurde. <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/1848\" title=\"1848\">1848<\/a> begr\u00fcndete er den <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Deutscher_Evangelischer_Kirchentag\" title=\"Deutscher Evangelischer Kirchentag\">Deutschen Evangelischen\n Kirchentag<\/a> dessen Pr\u00e4sident er (teilweise gemeinsam mit <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Friedrich_Julius_Stahl\" title=\"Friedrich Julius Stahl\">Friedrich Julius Stahl<\/a>) bis <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/1872\" title=\"1872\">1872<\/a> blieb und\n wurde zudem Pr\u00e4sident der von <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Johann_Hinrich_Wichern\" title=\"Johann Hinrich Wichern\">Johann Hinrich Wichern<\/a> begr\u00fcndeten <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Innere_Mission\" title=\"Innere Mission\">Inneren Mission<\/a>. Im Umfeld der <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Frankfurter_Nationalversammlung\" title=\"Frankfurter Nationalversammlung\">Frankfurter\n Nationalversammlung<\/a> freundete er sich mit <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Dietrich_Wilhelm_Landfermann\" title=\"Dietrich Wilhelm Landfermann\">Dietrich Wilhelm Landfermann<\/a>\n an. Er versuchte wie dieser, politisch eine Position der Mitte zu\n vertreten: Die ab <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/1852\" title=\"1852\">1852<\/a> auch zusammen mit Graf von der Goltz im\n <i>Wochenblatt<\/i> publizierte Haltung Bethmanns bestand in der\n Forderung des kontrollierten Ausbaus eines Verfassungsstaates im\n liberalen Sinne.<\/p>\n <p>Von <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/1849\" title=\"1849\">1849<\/a>\n bis <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/1855\" title=\"1855\">1855<\/a>\n war er dann mit kurzer Unterbrechung Mitglied der ersten und zweiten\n preussischen Kammer. Von <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/1858\" title=\"1858\">1858<\/a> bis <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/1862\" title=\"1862\">1862<\/a> war Bethmann-Hollweg dann preu\u00dfischer <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Kultusminister\" title=\"Kultusminister\">Kultusminister<\/a>. Erst als Privatier schrieb er\n von <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/1863\" title=\"1863\">1863<\/a>\n bis <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/1874\" title=\"1874\">1874<\/a>\n seiner Burg Rheineck sein Hauptwerk <i>Der Civilproze\u00df des Gemeinen\n Rechts in geschichtlicher Entwicklung<\/i>. Sein Enkel <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Theobald_von_Bethmann-Hollweg\" title=\"Theobald von Bethmann-Hollweg\">Theobald von Bethmann-Hollweg<\/a>\n war von <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/1909\" title=\"1909\">1909<\/a> bis <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/1917\" title=\"1917\">1917<\/a> <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Reichskanzler\" title=\"Reichskanzler\">Reichskanzler<\/a>.<\/p>\n <div class=\"editsection\" style=\"float: right; margin-left: 5px;\">\n [<a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/w\/index.php?title=August_von_Bethmann-Hollweg&action=edit&section=2\" title=\"August von Bethmann-Hollweg\">Bearbeiten<\/a>]\n <\/div>\n <p><a name=\"Werke\" id=\"Werke\"><\/a><\/p>\n <h2>Werke<\/h2>\n <ul>\n <li>Grundregeln zu Vorlesungen \u00fcber den allg. Civilproze\u00df, 1821\n (1832)<\/li>\n <li>Versuch \u00fcber einzelne Teile der Theorie des Civilprozesses,\n 1827<\/li>\n <li>Die Gerichtsverfassung und der Proze\u00df des sinkenden R\u00f6mischen\n Reiches, 1834<\/li>\n <li>Die Entstehung der lombard. St\u00e4dtefreiheit, 1846<\/li>\n <li>Der Civilproze\u00df des Gemeinen Rechts in geschichtl. Entwicklung\n I-IV\/1, 1863-74<\/li>\n <\/ul>\n <div class=\"editsection\" style=\"float: right; margin-left: 5px;\">\n [<a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/w\/index.php?title=August_von_Bethmann-Hollweg&action=edit&section=3\" title=\"August von Bethmann-Hollweg\">Bearbeiten<\/a>]\n <\/div>\n <p><a name=\"Literatur\" id=\"Literatur\"><\/a><\/p>\n <h2>Literatur<\/h2>\n <ul>\n <li>Friedrich Wilhelm Bautz, <i><a href=\"http:\/\/www.bautz.de\/bbkl\/b\/bethmann-hollweg_m_a.shtml\" class=\"external text\" title=\"http:\/\/www.bautz.de\/bbkl\/b\/bethmann-hollweg m a.shtml\" rel=\"nofollow\">Moritz August von Bethmann-Hollweg<\/a><\/i>, Artikel in:\n BBKL 1 (1990), 565f. (mit Literatur)<\/li>\n <li>Fritz Fischer, <i>Moritz August von Bethmann-Hollweg und der\n Protestantismus. Religion, Rechts- und Staatsgedanke<\/i>; Berlin\n 1937<\/li>\n <\/ul>\n <div class=\"editsection\" style=\"float: right; margin-left: 5px;\">\n [<a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/w\/index.php?title=August_von_Bethmann-Hollweg&action=edit&section=4\" title=\"August von Bethmann-Hollweg\">Bearbeiten<\/a>]\n <\/div>\n <p><a name=\"Weblinks\" id=\"Weblinks\"><\/a><\/p>\n <h2>Weblinks<\/h2>\n <ul>\n <li><a href=\"http:\/\/dispatch.opac.ddb.de\/DB=4.1\/REL?PPN=118510339\" class=\"external text\" title=\"http:\/\/dispatch.opac.ddb.de\/DB=4.1\/REL?PPN=118510339\" rel=\"nofollow\">Literatur von und \u00fcber August von Bethmann-Hollweg<\/a>\n im Katalog der <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Die_Deutsche_Bibliothek\" title=\"Die Deutsche Bibliothek\">DDB<\/a><\/li>\n <\/ul>\n <p><br \/>\n <\/p>\n <table class=\"metadata\" style=\"margin-top: 20px;\">\n <tbody>\n <tr>\n <th colspan=\"2\"><a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Wikipedia:Personendaten\" title=\"Wikipedia:Personendaten\">Personendaten<\/a><\/th>\n <\/tr>\n <tr>\n <td class=\"metadata-label\">NAME<\/td>\n <td style=\"font-variant: small-caps; font-weight: bold;\">\n Bethmann-Hollweg, August von<\/td>\n <\/tr>\n <tr>\n <td class=\"metadata-label\">ALTERNATIVNAMEN<\/td>\n <td><br \/>\n <\/td>\n <\/tr>\n <tr>\n <td class=\"metadata-label\">KURZBESCHREIBUNG<\/td>\n <td>deutscher Jurist und Politiker<\/td>\n <\/tr>\n <tr>\n <td class=\"metadata-label\">GEBURTSDATUM<\/td>\n <td><a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/8._April\" title=\"8. April\">8. April<\/a> <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/1795\" title=\"1795\">1795<\/a><\/td>\n <\/tr>\n <tr>\n <td class=\"metadata-label\">GEBURTSORT<\/td>\n <td><a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Frankfurt_am_Main\" title=\"Frankfurt am Main\">Frankfurt am Main<\/a><\/td>\n <\/tr>\n <tr>\n <td class=\"metadata-label\">STERBEDATUM<\/td>\n <td><a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/14._Juli\" title=\"14. Juli\">14. Juli<\/a> <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/1877\" title=\"1877\">1877<\/a><\/td>\n <\/tr>\n <tr>\n <td class=\"metadata-label\">STERBEORT<\/td>\n <td><a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Burg_Rheineck\" title=\"Burg Rheineck\">Burg Rheineck<\/a> bei <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Niederbreisig&action=edit\" class=\"new\" title=\"Niederbreisig\">Niederbreisig<\/a> am <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Rhein\" title=\"Rhein\">Rhein<\/a><\/td>\n <\/tr>\n <\/tbody>\n <\/table>\n <div class=\"printfooter\">\n Von \"<a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/August_von_Bethmann-Hollweg\">http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/August_von_Bethmann-Hollweg<\/a>\"\n <\/div>\n <div id=\"catlinks\">\n <p class=\"catlinks\"><a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Spezial:Categories&article=August_von_Bethmann-Hollweg\" title=\"Spezial:Categories\">Kategorien<\/a>: <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Kategorie:Politiker_%28Preu%C3%9Fen%29\" title=\"Kategorie:Politiker (Preu\u00dfen)\">Politiker (Preu\u00dfen)<\/a> | <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Kategorie:Rechtswissenschaftler_%2819._Jh.%29\" title=\"Kategorie:Rechtswissenschaftler (19. Jh.)\">Rechtswissenschaftler\n (19. Jh.)<\/a> | <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Kategorie:Protestant\" title=\"Kategorie:Protestant\">Protestant<\/a> | <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Kategorie:Deutscher\" title=\"Kategorie:Deutscher\">Deutscher<\/a> | <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Kategorie:Geboren_1795\" title=\"Kategorie:Geboren 1795\">Geboren 1795<\/a> | <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Kategorie:Gestorben_1877\" title=\"Kategorie:Gestorben 1877\">Gestorben 1877<\/a><\/p>\n <\/div>\n <!-- %s -->\n <\/div>\n <div id=\"externHinweis\">\n <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Wikipedia:Willkommen\" title=\"Wikipedia:Willkommen\">Korrigiere Fehler oder erweitere diesen\n Artikel!<!-- %s --><\/a>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <div id=\"column-one\">\n <div id=\"p-cactions\" class=\"portlet\">\n <h5>Diese Seite<\/h5>\n <ul>\n <li id=\"ca-nstab-main\" class=\"selected\"><a title=\"Betrachte Artikelinhalt [alt-c]\" accesskey=\"c\" href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/August_von_Bethmann-Hollweg\">Artikel<\/a><\/li>\n <li id=\"ca-talk\" class=\"new\"><a title=\"Diskussion zum Artikelinhalt [alt-t]\" accesskey=\"t\" href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Diskussion:August_von_Bethmann-Hollweg&action=edit\">\n Diskussion<\/a><\/li>\n <li id=\"ca-edit\"><a title=\"Du kannst diese Seite bearbeiten. Bitte benutze die Vorschau vor dem Speichern. [alt-e]\" accesskey=\"e\" href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/w\/index.php?title=August_von_Bethmann-Hollweg&action=edit\">\n Seite bearbeiten<\/a><\/li>\n <li id=\"ca-history\"><a title=\"Fr\u00fchere Versionen dieser Seite. [alt-h]\" accesskey=\"h\" href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/w\/index.php?title=August_von_Bethmann-Hollweg&action=history\">\n Versionen\/Autoren<\/a><\/li>\n <\/ul>\n <\/div>\n <div class=\"portlet\" id=\"p-personal\">\n <h5>Pers\u00f6nliche Werkzeuge<\/h5>\n <div class=\"pBody\">\n <ul>\n <li id=\"pt-login\"><a title=\"Sich einzuloggen wird zwar gerne gesehen, ist aber keine Pflicht. [alt-o]\" accesskey=\"o\" href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Spezial:Userlogin&returnto=August_von_Bethmann-Hollweg\">\n Anmelden oder neues Benutzerkonto erstellen<\/a><\/li>\n <\/ul>\n <\/div>\n <\/div>\n <div title=\"Hauptseite\" class=\"portlet\" id=\"p-logo\">\n <\/div>\n<script type=\"text\/javascript\">\n if (window.isMSIE55) fixalpha();\n<\/script>\n\n <div class=\"portlet\" id=\"p-navigation\">\n <h5>Navigation<\/h5>\n <div class=\"pBody\">\n <ul>\n <li id=\"n-mainpage\"><a title=\"Besuche die Hauptseite [alt-z]\" accesskey=\"z\" href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Hauptseite\">Hauptseite<\/a><\/li>\n <li id=\"n-aboutsite\"><a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Wikipedia:Willkommen\">\u00dcber\n Wikipedia<\/a><\/li>\n <li id=\"n-topics\"><a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Portal:Wikipedia_nach_Themen\">Themenportale<\/a><\/li>\n <li id=\"n-alphindex\"><a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Spezial:Allpages\">Von A bis\n Z<\/a><\/li>\n <li id=\"n-randompage\"><a title=\"Lade eine zuf\u00e4llige Seite [alt-x]\" accesskey=\"x\" href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Spezial:Random\">Zuf\u00e4lliger\n Artikel<\/a><\/li>\n <\/ul>\n <\/div>\n <\/div>\n <div class=\"portlet\" id=\"p-Mitmachen\">\n <h5>Mitmachen<\/h5>\n <div class=\"pBody\">\n <ul>\n <li title=\"Der Ort zum Herausfinden.\" id=\"n-help\"><a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Wikipedia:Hilfe\">Hilfe<\/a><\/li>\n <li title=\"\u00dcber das Projekt, was Du tun kannst, wo was zu finden ist\" id=\"n-portal\"><a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Wikipedia:Portal\">Wikipedia-Portal<\/a><\/li>\n <li id=\"n-recentchanges\"><a title=\"Die Liste der letzten \u00c4nderungen in diesem Wiki. [alt-r]\" accesskey=\"r\" href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Spezial:Recentchanges\">Letzte\n \u00c4nderungen<\/a><\/li>\n <li title=\"Unterst\u00fctze uns\" id=\"n-sitesupport\"><a href=\"http:\/\/wikimediafoundation.org\/wiki\/Spenden\">Spenden<\/a><\/li>\n <\/ul>\n <\/div>\n <\/div>\n <div id=\"p-search\" class=\"portlet\">\n <h5><label for=\"searchInput\">Suche<\/label><\/h5>\n <div class=\"pBody\">\n <form action=\"\/wiki\/Spezial:Search\" id=\"searchform\">\n <div>\n <input id=\"searchInput\" name=\"search\" accesskey=\"f\" value=\"\" type=\"text\" \/> <input name=\"go\" class=\"searchButton\" id=\"searchGoButton\" value=\"Artikel\" type=\"submit\" \/>&nbsp;<input name=\"fulltext\" class=\"searchButton\" value=\"Suche\" type=\"submit\" \/>\n <\/div>\n <\/form>\n <\/div>\n <\/div>\n <div class=\"portlet\" id=\"p-tb\">\n <h5>Werkzeuge<\/h5>\n <div class=\"pBody\">\n <ul>\n <li id=\"t-whatlinkshere\"><a title=\"Liste aller Wikipediaseiten, die hierher zeigen [alt-j]\" accesskey=\"j\" href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Spezial:Whatlinkshere\/August_von_Bethmann-Hollweg\">\n Links auf diese Seite<\/a><\/li>\n <li id=\"t-recentchangeslinked\"><a title=\"Letzte \u00c4nderungen der Seiten die von hier verlinkt sind [alt-k]\" accesskey=\"k\" href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Spezial:Recentchangeslinked\/August_von_Bethmann-Hollweg\">\n Verlinkte Seiten<\/a><\/li>\n <li id=\"t-upload\"><a title=\"Lade Bilder oder Mediadateien hoch [alt-u]\" accesskey=\"u\" href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Spezial:Upload\">Hochladen<\/a><\/li>\n <li id=\"t-specialpages\"><a title=\"Liste aller Spezialseiten [alt-q]\" accesskey=\"q\" href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Spezial:Specialpages\">Spezialseiten<\/a><\/li>\n <li id=\"t-print\"><a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/w\/index.php?title=August_von_Bethmann-Hollweg&printable=yes\">\n Druckversion<\/a><\/li>\n <li id=\"t-permalink\"><a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/w\/index.php?title=August_von_Bethmann-Hollweg&oldid=9100763\">\n Permanentlink<\/a><\/li>\n <\/ul>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <!-- %s -->\n <div id=\"footer\">\n <div id=\"f-poweredbyico\">\n <a href=\"http:\/\/www.mediawiki.org\/\"><img src=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/skins-1.5\/common\/images\/poweredby_mediawiki_88x31.png\" alt=\"MediaWiki\" \/><\/a>\n <\/div>\n <div id=\"f-copyrightico\">\n <a href=\"http:\/\/wikimediafoundation.org\/\"><img src=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/images\/wikimedia-button.png\" alt=\"Wikimedia Foundation\" border=\"0\" \/><\/a>\n <\/div>\n <ul id=\"f-list\">\n <li id=\"f-lastmod\">Diese Seite wurde zuletzt ge\u00e4ndert um 17:55, 6. Sep\n 2005.<\/li>\n <li id=\"f-copyright\">Ihr Inhalt steht unter der <a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Wikipedia:GNU_Free_Documentation_License\" title=\"GNU-Lizenz f\u00fcr freie Dokumentation\">GNU-Lizenz f\u00fcr freie\n Dokumentation<\/a><br \/>\n <\/li>\n <li id=\"f-about\"><a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Wikipedia:Willkommen\" title=\"Wikipedia:Willkommen\">\u00dcber Wikipedia<\/a><\/li>\n <li id=\"f-disclaimer\"><a href=\"http:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Wikipedia:Impressum\" title=\"Wikipedia:Impressum\">Impressum<\/a><\/li>\n <\/ul>\n <\/div>\n<script type=\"text\/javascript\">\n if (window.runOnloadHook) runOnloadHook();\n<\/script>\n <\/div>\n <!-- %s -->\n ","genealogie":"","primaer":null,"sekundaer":["<a href=\"https:\/\/berlinerklassik.bbaw.de\/bibliographie\/5226\" class=\"link-hover text-primary\">Moritz August von Bethmann-Hollweg und der Protestantismus<\/a>"],"berlinaufenthalte":[],"fach":["Rechtswissenschaften","Politik"],"institution":[],"ort":[],"verein":["Maik\u00e4ferei (Maik\u00e4ferkr\u00e4nzchen) "],"quellen_liste":null,"quellen_allgemein":""}}